Trong chiến lược hiện đại hóa mạng lưới cảng biển quốc gia và cam kết Net Zero vào năm 2050, ngành hàng hải Việt Nam đang tăng tốc triển khai mô hình “Cảng xanh – Cảng thông minh”. Trong đó, hệ thống cấp điện từ bờ (Shore Power / Onshore Power Supply – OPS) và chuyển đổi số toàn diện bãi cảng (TOS & SCADA) trở thành hai trụ cột công nghệ then chốt giúp tối ưu năng lượng, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
1. Điện bờ (Shore Power / OPS) – Lời giải cho bài toán giảm phát thải tại cầu bến
Theo báo cáo từ Cục Hàng hải Việt Nam và các chuyên gia ngành giao thông, khi tàu biển cập cảng làm hàng, các máy phát điện diesel phụ trợ (Auxiliary Engines) trên tàu thường phải hoạt động liên tục 24/7 để duy trì hệ thống lạnh container reefer, chiếu sáng, điều hòa và thiết bị hàng hải. Điều này xả ra một lượng khổng lồ khí thải CO2, SOx, NOx và bụi mịn trực tiếp vào bầu không khí khu vực ven biển.
Công nghệ Điện bờ (Onshore Power Supply – OPS hay Cold Ironing) cho phép tàu biển tắt hoàn toàn máy phát điện phụ khi cập cầu và chuyển sang sử dụng nguồn điện trực tiếp từ lưới điện trên bờ thông qua hệ thống trạm biến áp chuyên dụng đạt chuẩn quốc tế IEC/ISO/IEEE 80005. Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích vượt trội:
- Cắt giảm phát thải đến 90 – 95%: Triệt tiêu hoàn toàn khói đen, khí thải độc hại và tiếng ồn tại khu vực cầu cảng và khu dân cư lân cận.
- Tiết kiệm chi phí vận hành cho hãng tàu: Giảm đáng kể lượng dầu diesel tiêu thụ và chi phí bảo trì động cơ máy phát tàu.
- Đạt chuẩn chứng chỉ Cảng Xanh (Green Port Award System – GPAS): Là điều kiện tiên quyết để các cảng biển lớn như Cái Mép – Thị Vải, Lạch Huyện, Cát Lái, Cảng Đà Nẵng thu hút các hãng tàu hàng đầu thế giới (Maersk, MSC, CMA CGM, ONE…).
2. Chuyển đổi số & Tự động hóa bãi cảng: Hệ sinh thái Cảng thông minh (Smart Port)
Song song với hạ tầng năng lượng xanh, cuộc cách mạng số hóa đang diễn ra mạnh mẽ tại các trung tâm khai thác cảng biển hàng đầu Việt Nam:
- Điện hóa & Tự động hóa thiết bị nâng hạ bãi cảng: Chuyển đổi 100% dàn cẩu khung bãi bánh lốp chạy dầu diesel sang cẩu chạy điện (e-RTG) và cẩu bờ giàn STS thế hệ mới tích hợp biến tần tái tạo năng lượng (Regenerative Drives), giúp tiết kiệm 30-40% lượng điện tiêu thụ trong mỗi chu kỳ nâng hạ container.
- Hệ thống SCADA & Giám sát Năng lượng tập trung (EMS): Thu thập dữ liệu vận hành từ các trạm biến áp, tủ phân phối MSB, giàn cẩu bãi và hệ thống ổ cắm container lạnh để phân tích tải thời gian thực, ngăn ngừa quá tải và sự cố điện.
- Phần mềm điều hành bãi cảng TOS & Cổng thông minh (Smart Gate): Tích hợp camera AI nhận diện biển số xe container, hệ thống cân điện tử tự động và dịch vụ cảng điện tử e-Port/e-DO, giúp tài xế làm thủ tục thông suốt, giảm thời gian xe chờ tại cổng từ 15 phút xuống dưới 2 phút.
3. Năng lực thực thi của ETS trong các gói thầu Cảng biển & Công nghiệp
Là đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm triển khai các dự án cơ điện công nghiệp (MEP) và tự động hóa cảng biển quy mô lớn (như các gói thầu tại Cảng Cái Mép, Cảng Nam Đình Vũ, Cảng Bình Dương,…), ETS cung cấp giải pháp tổng thể cho hạ tầng cảng hiện đại:
- Thiết kế & Thi công trọn gói Trạm biến áp trung thế (22kV/35kV): Đạt tiêu chuẩn an toàn hàng hải chống ăn mòn muối biển, tích hợp thiết bị đóng cắt thông minh và hệ thống chống sét lan truyền.
- Tích hợp hệ thống cấp điện bờ Shore Power / Cold Ironing: Cung cấp tủ chuyển đổi nguồn, hệ thống cáp cuộn chuyên dụng (Cable Reel System) và bộ đồng bộ hòa lưới an toàn cho tàu biển.
- Lập trình SCADA, PLC & Điều khiển tự động hóa cẩu bãi e-RTG/STS: Xây dựng giao diện HMI/SCADA trực quan, hỗ trợ giám sát từ xa và tối ưu hóa hiệu suất bốc dỡ hàng hóa.
Nguồn tổng hợp: Báo Giao thông (baogiaothong.vn), Tạp chí Giao thông Vận tải & Cục Hàng hải Việt Nam
